Türkçe TR English EN العربية AR Русский RU

Telefon Numaramız

+90 (533) 364 9490

PSA ; prostat kanserinin erken teşhisi için önemlidir.

Son Düzenleme Tarihi : Şubat 23, 2021

Genellikle 50 yaşın üzerindeki kişilerde görülen prostat hastalıkları içinde en yaygın olanı iyi huylu prostat büyümesidir.

Prostat nedir?

Prostat büyümesi, 50 yaş üstü erkeklerin yarısında yaşanan ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen ötelenmemesi gereken bir rahatsızlık. Çoğu zaman prostat kanseri ile karıştırılan iyi huylu prostat büyümesi erken aşamada ilaçla tedavi edilebiliyor. Sonraki aşamalarda ise ameliyata ihtiyaç duyulabiliyor.

Üreme organının bir parçası olan prostat erkeklerin yaşlanmasıyla yavaş yavaş büyümeye başlıyor. Genellikle 50 yaşın üzerindeki kişilerde görülen prostat hastalıkları içinde en yaygın olanı ise iyi huylu prostat büyümesi. İçinden idrar yolu geçtiği için prostat büyümesiyle bu yolda daralma meydana geliyor ve idrarı tam olarak boşaltamamaya bağlı sorunlar yaşanıyor.

Prostat büyümesi belirtileri

İyi huylu prostat büyümesi belirtileri yaşla birlikte arttığı için 50-60 yaş arasındaki erkeklerin yüzde 50’sini, 80 yaşın üzerindekilerin ise yüzde 90’ını etkiliyor. Ancak ailesinde prostat hastalığı olan erkeklerde büyüme daha erken başladığı gibi hızlı da ilerleyebiliyor. Ayrıca, obezite, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları bulunan ve az hareket eden erkeklerde hastalık daha sık görülüyor. Kişiler çoğunlukla sık ve zor idrara çıkmak ve kesik kesik idrar yapmaktan şikayet ediyorlar, gece tuvalete kalkmayan erkeklerin 40 yaşından sonra bu ihtiyacı hissetmeleri de ilk belirtiler arasında yer alıyor. İyi huylu prostat büyümesi belirtileri, prostat kanseri de dahil olmak üzere diyabet, idrar kanal darlığı, mesaneyi etkileyen nörolojik hastalıklara da işaret edebiliyor. Bu nedenle idrar yapamama şikayetleri olanların zaman kaybetmeden ayırıcı tanı için hekime başvurması gerekiyor.

Tanıda PSA testinden yararlanılıyor

İyi huylu prostat büyümesinin tanısında, ayrıntılı kişi hikayesi, fizik muayene ve tıbbi testlerden yararlanılıyor. Öncelikle hastalığın iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğunu tespit etmek için önce PSA (Prostat Spesifik Antijen) testi ve işeme testi yapılıyor. Aynı zamanda ultrason ile prostatın büyüklüğü ve anatomisi değerlendiriliyor. PSA sonuçlarının belli bir seviyenin üstüne çıkması halinde kötü huylu prostattan şüpheleniliyor ve parmakla rektal muayene çok önem arz ediyor. Ele gelen bir sertlik tespit edilirse de biyopsi alınarak patolojiye gönderiliyor. Ancak PSA’nın yüksek olmasının her zaman kötü huylu olduğunu da göstermediğinin bilinmesi gerekiyor.

Prostat büyümesi tedavisi

İyi huylu büyüme tespit edilen ve hafif şikayeti olan kişilerde tedaviye yaşam tarzı değişikleri ile başlanıyor. Düzenli hekim takibinde olmak kaydıyla öncelikle sıvı alımının düzenlenmesi sağlanıyor. Kişiye yatmadan veya dışarıya çıkmadan önce sıvı içmemek, kafeinli içecekler ve alkol tüketmemek gibi önerilerde bulunuyor. Daha ileri durumdaki vakalarda ise ilaç tedavisi uygulanıyor.

Prostat ameliyatına ne zaman ihtiyaç duyuluyor?

İdrarını yapamayan, ciddi enfeksiyon ve kanama yaşayan kişilerde cerrahi tedavi gerekiyor. Ancak bunun için kullanılan endoskopik lazer yöntemi sayesinde kişi genelde bir gün hastanede kalıyor. Çok büyümüş olan prostatlarda robotik cerrahiden de yararlanılıyor.

İyi huylu prostat büyümesinin belirtileri

  • Günde 8 veya daha fazla olacak şekilde sık idrara çıkmak,
  • İdrar yaparken zorlanmak ve yaptıktan sonra da tam boşaltamama hissi duymak,
  • İdrarı erteleyememek,
  • Zayıf ya da kesintili idrar yapmak,
  • Uykudan idrara sık kalkmak,
  • İdrar kaçırmak,
  • İdrarda renk ve kokunun farklı olması.

Prostat kanseri tanısında kanda PSA testinin yeri nedir?

PSA yıllardır prostat kanseri tanısında kullanılan ve herkes tarafından iyi bilinen, “fakat yanlış bilinen”, bir kan testidir. Prostata özgü antijen (PSA), erkek prostat bezi içindeki belirli hücreleri tarafından üretilen bir maddedir. PSA meniye prostat tarafından salgılanır, boşalma sonrası meninin sıvılaştırılmasını sağlar. Doktorlar tarafından prostat kanseri açısından riskli hastaları belirlemek için kullanılır. Normal sınırlar içinde olması hastada prostat kanseri olmadığını göstermediği gibi yüksek seviyede olması da hastaya prostat kanseri varlığını ortaya koymaz. Doktorlara, hastanın prostat kanseri açısından riskli olduğunu ve ileri inceleme yapılması gerektiğinin sinyallerini verir. PSA prostat kanseri dışında, iyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı sonucu da yükselebilir. PSA normal değerleri yaşa göre farklılık gösterir. Genel olarak laboratuvarlarda sınır değer <4 olarak verilir. Halbuki PSA değerini yaşa göre değerlendirmek gerekir. 40 – 45 yaş aralığında normal PSA <1; 50-60 yaş arasında PSA<2.5; 60-70 yaş aralığında <4 olmalıdır. Mesela 50 yaşındaki bir erkekte PSA 3.5’ise mutlaka ürolog kontrolü gerekir.

Prostat kanserinin tanısında MR yardımlı prostat biyopsileri nasıl uygulanmaktadır?
“Standart prostat biyopsisinde” prostat kapsül kısmı (periferik zonu) 12 bölgeye ayrılır ve her bölgeden rastgele bir parça alınır. Ultrason cihazı, normal prostat dokusu ile kanserli dokuyu ayıramaz, bu nedenle biyopsi için şüpheli alanlar hedef alınamaz. Prostattan farklı alanlardan rastgele örnek alınıp tümörlü doku ile karşılaşılacağı umulur. Bu rastgele biyopsiler, hızlı ilerleme potansiyeline sahip kanserleri bazen yakalayamaz. “Yeni tip MR füzyon biyopsilerde” hastaya önce özel bir prostat MR’ı çekilir. Daha sonra MR’ da prostat kanseri için şüpheli alanlar belirlenir, dijital ortamda işaretlenir. Bu görüntüler özel ultrason cihazlarına yüklenir ve prostat biyopsileri özellikle MR’ın işaret ettiği alanlardan alınır. MR prostatta özellikle 0.5 cc üzerindeki saldırgan kanserleri çok iyi gösterdiği için bu yöntemle hayatı tehdit edebilecek prostat kanserleri kaçırılmaz.